بایگانی

جلسه اول: دموکراسی، نظریه و تاریخ

در این جلسه نخست درباره نظریه دموکراسی صحبت شده و سپس درباره منشأ واژه دموکراسی توضیحاتی داده می‌شود. موضوع بعدی یک بررسی فشرده تاریخی از دوران باستان تا زمان ماست.

برای مطالعه بیشتر و آشنایی با مفاهیم مطرح شده در فایل صوتی می توانید توضیح دکتر محمد رضا نیکفر درباره جلسه اول را از اینجا بخوانید:

این کورس در هشت جلسه برگزارمی شود. در آن درباره‌ مفاهیم اساسی نظریه‌ دموکراسی بحث می‌کنیم. هدف از این درس آشنایی با مفهوم‌های بنیادی دمکراسی به عنوان شیوه و مکانیسمی برای محدودکردن قدرت است. نظریه‌ی دمکراسی در کانون نظریه‌ی سیاسی قرار دارد. دمکراسی را که می‌شناسیم، درک دقیق‌تری از رژیم‌های استبدادی پیدا می‌کنیم. در هشت جلسه نمی‌توان همه‌ی ابعاد موضوع را بررسی کرد. بویژه نمی‌توان به خوبی نشان داد که زیر عنوان نظریه‌ی دمکراسی یک کثرت قرار دارد، و در واقع به جای نظریه‌ی دمکراسی بایستی از نظریه‌های دمکراسی سخن گفت. کاری که ما می‌کنیم بازنمایی ریشه‌های تاریخی و تشریح مفهوم‌های اساسی است، آن هم به دلیل کمبود وقت به شکلی کلی.شما حتماً از پیش مطالعاتی دارید. اگر اطلاعاتتان پراکنده باشد، امیدوارم این دوره کمک کند که به دانسته‌هایتان انتظام دهید و به مطالعه بیشتر ترغیب شوید. و اگر در مورد موضوع مطالعه‌ی منظمی کرده‌اید، امیدوارم این دوره دست کم این فایده را برای شما داشته باشید که از طریق تکرار حضور ذهن بیشتری بیابید و با بیانی دیگر از موضوعاتی که بدانها اندیشیده‌اید، آشنا شوید. این کورس، یک کورس تئوریک نیست. به لحاظ تئوریک دیدگاه انتظام‌بخش به موضوعات آن و نحوه‌ی ارائه آنها متأثر از این نظر است که سیاست امر جمع است، و سیاست مدنی حضور فعال در میان جمع است. مخاطب آن فعالان مدنی است. متن پایه‌ای ما "تارنمای دمکراسی" است که یک برنامه‌ی آموزش مدنی است که توسط موسسه آلبرت شَنکر و خانه آزادی تهیه شده است. "توانا" این متن را به فارسی برگردانده است. "تارنمای دمکراسی" مروری دارد بر معماری دمکراسی و پس زمینه‌ی تاریخی آن. علاوه بر این متن، ما از کتاب‌ها و مقالات دیگری استفاده خواهیم کرد که لیست کلی آنها را و لیست مربوط به هر جلسه را دریافت می‌کنید. ما کوشش می‌کنیم که به صورت تجریدی به مسائل نپردازیم. متن "تارنمای دمکراسی"، حاوی مثال‌های فراوان از کشورهای مختلف است. مطالعه‌ی آنها درک ما را از وقایع روز نیز تقویت می‌کند. ما از آن مثال‌ها بهره خواهیم گرفت، و همچنین از مثال‌هایی در مورد ایران. در طول کورس، نگاه ما به ایران خواهد بود. هرگاه در خور موضوع باشد، از تاریخ ایران مثال خواهیم زد و بحث‌هایمان را در پیوند با بحث‌های جاری در میان ایرانیان درباره استبداد و دمکراسی پیش خواهیم برد. دمکراسی، نظریه و تاریخموضوع محوری مباحث ما نظریه‌ی دمکراسی است. تئوری محصول مرحله‌ی بالایی از اندیشه‌ورزی است. وقتی سیاست به عنوان سیاست را موضوع اندیشه قرار می‌دهیم، به تئوری سیاسی می‌رسیم، وقتی در چارچوب تئوری سیاسی به شکل خاصی از انتظام دولت و رابطه‌ی دولت و جامعه − که دمکراتیک خوانده می‌شود − بیندیشیم، به تئوری دمکراسی می‌رسیم.تئوری دمکراسی، در کانون تئوری سیاسی قرار دارد، زیرا دربرگیرنده‌ی جامع‌ترین دید نسبت به زیست اجتماعی انسان و همهنگام فردیت انسانی است.در مورد دمکراسی نظریه‌های مختلفی وجود دارد. به این اعتبار می‌بایست نه از نظریه‌ی دمکراسی، بلکه از نظریه‌های دمکراسی سخن گفت. نظر بر آنها، با هدف درک منطق تاریخی تکوین و تکامل آنها، و تلاش برای سیستماتیک کردن اندیشه‌های بیان شده در آنها، به عنوان نظریه‌ای درباره نظریه‌ها، به طور خاص "نظریه‌ی دمکراسی" خوانده می‌شود.در جلسه‌ی نخست، پس از این بحث مقدماتی، به تاریخ ایده‌ی دمکراسی می‌پردازیم. عزیمتگاه ما آتن در یونان باستان است. توجه ویژه‌ای به ارسطو و آموزه‌ی او در باره دمکراسی در کتاب "سیاست" او خواهیم داشت و خواهیم دید که انتقاد ارسطو بر دمکراسی، چگونه تا امروز تأثیر گذار بوده است. در ادامه به "جمهوری" در معنای رُمی آن و ایده‌ها‌ی رواقی قانون و حق طبیعی می‌پردازیم و تأثیر آنها را تا عصر جدید دنبال می‌کنیم.در بررسی تاریخی به ایده‌شناسی اکتفا نکرده، تحولات اقتصادی و اجتماعی را نیز در نظر می‌گیریم. برای ما در این رابطه مقابسه میان جامعه‌های آسیای مرکزی و غربی با جامعه‌های اروپای میانه و غربی جذاب است.موضوع دیگر، پیدایش دولت مدرن است. در سطح ایده‌ها در این رابطه به دیدگاه‌های هابز، لاک و روسو اشاراتی می‌کنیم. اهمیت دم‌افزودن ایده‌های مربوط به آزادی فردی در قرن بیستم نکته‌ی دیگری است که بدان می‌پردازیم.در پایان به سه موج گسترش دمکراسی در جهان اشاره می‌کنیم و این که دمکراسی برای اینکه دمکراسی بماند، خود باید دمکراتیک‌تر بشود.

به این پرسش‌ها بیندیشید:

  • سیاست یعنی چه؟
  • دخالت در سیاست به چه معناست؟ تا چه حد وظیفه است؟
  • آیا بدون دمکراسی پیشرفت ممکن است؟ (موضوع بحث)
  • ربط دمکراسی به فرهنگ چیست؟

موضوعی برای انشا:

تفاوت درک کهن و درک امروزی از دمکراسی.

برای مطالعه:

(ترجمه فارسی: ترجمه‌ی حمید عنایت، تهران ۱۳۶۴)

در مورد کتاب "سیاست" ارسطو به زبان انگلیسی به این سایت مراجعه نمایید

ارتباط

درصورت تمایل میتوانید از طریق ایمیل بامن در تماس باشید


تماس

شبکه های اجتماعی

© حقوق مادی و معنوی این وبسایت برای محمد رضا نیکفر محفوظ است.

Search