بایگانی

جلسه چهارم: پاسخگویی، مسئولیت و شفافیت

از دیرباز این پرسش مطرح بوده است که چگونه می‌توان سیاست را اخلاقی کرد. در این جلسه به این پرسش پرداخته می‌شود و در ارتباط با آن به این موضوع‌ها: شفافیت، رسانه‌ها، پاسخگویی و مسئولیت.

ما در جلسات یکم و دوم به‌ایده دموکراسی و معنای آن در دوران باستان و در عصر جدید پرداختیم

در جلسه دوم بر بنیاد ادامه آنچه در جلسه اول آمد، مردم را به عنوان بنیاد قدرت و رضایت آنان را به عنوان بنیاد مشروعیت حکومت معرفی کردیم.

موضوع جلسات سوم و چهارم مکانیسم‌های محدود کردن قدرت است. مباحث جلسه سوم با این مفاهیم معرفی شدند:

قدرت، تبعیض، حق، عدالت

 و مباحث جلسه‌ی چهارم با این مفاهیم معرفی می‌شوند:

پاسخگویی، مسئولیت و شفافیت.

جلسه چهارم

پاسخگویی، مسئولیت و شفافیت

از دیرباز این پرسش مطرح بوده است که چگونه می‌توان سیاست را اخلاقی کرد. افلاطون و به پیروی از او فارابی در اندیشه‌ی برپا کردن مدینه‌ی فاضله بوده‌اند. فکر آنان شاخص اندیشه‌ای است که جامعه را آن هنگام بافضیلت می‌داند که نظم آن مبتنی بر یک سامان الاهی باشد. ما در نمونه‌ی افلاطون و فارابی دید کهن در مورد جامعه‌ی آرمانی را بررسی و نقد می‌کنیم. بازمی‌نماییم که چگونه فضیلت را در عدالتی می‌دیده‌اند که به هر چیزی جای طبیعی خود را می‌داده است. جای طبیعی مبنای تبعیض طبیعی بوده است.

دید مدرن، چنین درکی را نمی‌پذیرد. در کانون برداشت مدرن از عدالت، ایده‌ی برابری قرار دارد. حوزه‌ی سیاست آنگاه شانس آن را دارد که پذیرای دروغ و فساد نشود، که شفاف باشد.

در ادامه‌ی این بحث به موضوع نمایندگی عمومی و لزوم امکان دسترسی عمومی به اطلاعات می‌پردازیم. جایی را هم به موضوع رسانه‌ها و اهمیت آنها برای دمکراسی اختصاص می‌دهیم.

مسئولیت در جامعه و سیاست مدرن، موضوع بعدی ماست.

در جامعه‌ی مدرن مسئولیت در قبال منافع عمومی می‌تواند با پیگیری خواست فردی و جمعی هماهنگ باشد. جامعه‌ی مدنی عرصه‌ی خواست‌ها و سلیقه‌های مختلف است.

در ادامه‌ی بحث علایق گروهی، به موضوع حزبیت می‌پردازیم. درمی‌نگریم که چرا دمکراسی، ضرورتاً نظامی چندحزبی است. البته نقش احزاب در حال دگرگونی است. عده‌ای در بحران حزبیت، بحران دمکراسی را می‌بینند و عده‌ای دیگر شانسی را برای تعمیق دمکراسی.

به این پرسش‌ها بیندیشید:

- حق اطلاع‌یابی در نظام دمکراتیک چه جایگاهی دارد؟

- نقش رسانه‌ها در پاسخگو کردن مسئولان چیست؟

- چه تضمینی دارد که حوزه‌ی سیاست اخلاقی باشد؟ (موضوع بحث)

موضوعی برای انشا:

      مطبوعات و به بیانی کلی‌تر رسانه‌ها را "رکن چهارم" یا "قوه‌ی چهارم" می‌نامند. منظور چیست؟ این اصطلاح کی در ایران رواج یافت؟ آیا به راستی رسانه‌ها در ایران چنین شأنی یافتند؟

برای مطالعه:

تارنمای دموکراسی: فصل‌های ۶ و ۷

- محمدرضا نیکفر، معنای مسئولیت در سیاست مدرن دموکراتیک

ارتباط

درصورت تمایل میتوانید از طریق ایمیل بامن در تماس باشید


تماس

شبکه های اجتماعی

© حقوق مادی و معنوی این وبسایت برای محمد رضا نیکفر محفوظ است.

Search